Odleżyny u osób starszych: zapobieganie i leczenie

Odleżyny u osób starszych - jak zapobiegać i leczyć?

Owrzodzenia odleżynowe, czyli odleżyny to problem najczęściej dotykający osób obłożnie chorych, w tym seniorów. Jak zapobiegać odleżynom? Jak je leczyć, gdy już dojdzie do ich powstania?

Jak powstają odleżyny?

Odleżyny to rany o charakterze owrzodzeniowym, które pojawiają się na skórze w miejscach narażonych na jej stały nacisk. Właśnie dlatego dotyczą one głównie osób przebywających przez długi czas w tej samej pozycji.

Do tworzenia się odleżyn przyczyniają się długotrwały nacisk na skórę oraz tarcie skóry, czemu towarzyszy zaburzenie krążenia skórnego.

Odleżyny najczęściej powstają:

  • na plecach,
  • na pośladkach,
  • na łokciach,
  • na kolanach,
  • w okolicy kostek i pięt,

W początkowej fazie odleżyny mają postać zaczerwienionej skóry blednącej pod naciskiem palca. Potem pojawiają się obrzęki, pęcherze, dochodzi do otwierania się ran. Uszkodzenie może rozszerzać się na tkanki podskórne i przechodzić w martwicę.

Odleżyny – zapobieganie

Owrzodzenia odleżynowe są trudne w leczeniu, dlatego najlepiej zapobiegać ich powstawaniu. Kluczowe są wtedy wyeliminowanie nadmiernego nacisku przez właściwy sprzęt przeciwodleżynowy oraz systematyczna pielęgnacja skóry.

Metody zapobiegania odleżynom:

  • Częsta zmiana pozycji ciała – powinna być prowadzona co najmniej raz na 2-3 godziny,
  • Stosowanie odpowiedniej pościeli – miękkiej, na przykład z kory lub flaneli, chory powinien leżeć na podłożu bez szwów i zagięć,
  • Materac przeciwodleżynowy – stałociśnieniowy lub zmiennociśnieniowy (dynamiczny), aby właściwie rozkładać nacisk ciała,
  • Wałki, poduszki, krążki przeciwodleżynowe – stosowane w celu zmniejszenia nacisku na tkanki,
  • Właściwa higiena ciała – codzienna kąpiel i dokładne wycieranie ciała po umyciu. Należy zwrócić szczególną uwagę na miejsca, które narażone są na kontakt z moczem i kałem,
  • Pielęgnacja skóry – odpowiednie kosmetyki na odleżyny o właściwościach nawilżających i natłuszczających,
  • Masaż ciała – masowanie, oklepywanie ciała, stosowanie specjalnych akcesoriów do masażu,
  • Odpowiednia dieta – pełnowartościowa, bogata w białko, z dużą ilością płynów.

Jak leczyć odleżyny?

Gdy dojdzie do powstawania odleżyn, leczenie zależne jest od stopnia zaawansowania dolegliwości.

W początkowych stadiach stosuje się nadal profilaktykę przeciwodleżynową, a także odpowiednie opatrunki na odleżyny, które chronią skórę i wspomagają jej regenerację.

Zaawansowane przypadki mogą wymagać interwencji chirurgicznej, aby oczyścić ranę ze zmian martwiczych. Stosuje się też specjalistyczne opatrunki na rany, które tworzą w nich wilgotne środowisko sprzyjające gojeniu się tkanek. Są to opatrunki hydrożelowe, hydrokoloidowe, alganinowe.